Giảm nhu động ruột là gì? Làm sao biết ruột vận chuyển chậm


Sau vài ngày khó đi ngoài, bụng đầy và ít có cảm giác muốn đại tiện, nhiều người cho rằng mình đang bị “ruột lười” hay sắp bị táo bón. Hoạt động giảm nhu động ruột này có thể chậm lại do nhiều nguyên nhân khác nhau và biểu hiện còn phụ thuộc vào hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng và mức độ vận động.

Cố vấn chuyên môn PGS. Nguyễn Quang Duật – Trưởng khoa Tiêu hóa Bệnh viện Việt Pháp, Ủy viên Thường vụ Ban chấp hành Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam.

Giảm nhu động ruột là gì?

Đường tiêu hóa sử dụng các lớp cơ phối hợp với hệ thần kinh để đẩy những chất bên trong về phía trước. Tốc độ vận chuyển không giống nhau ở dạ dày, ruột non và đại tràng. Vì vậy, giảm nhu động ruột là cách mô tả hoạt động vận chuyển chậm hơn bình thường, chủ yếu xảy ra ở đại tràng, phân có thể di chuyển chậm, lưu lại lâu hơn và trở nên khô cứng do nước tiếp tục được hấp thu.

Vận động chậm cũng có thể xảy ra ở những đoạn khác. Liệt dạ dày là ví dụ khi thức ăn rời dạ dày chậm dù không có vật cản. Người bệnh có thể nhanh no, đầy lâu sau ăn, buồn nôn, nôn hoặc khó chịu vùng bụng trên.

Giảm nhu động ruột có phải là ruột chậm lại không
Nhu động ruột hoạt động như thế nào?

Ở mức độ khác, giả tắc ruột xảy ra khi hoạt động của cơ hoặc thần kinh đường ruột chậm hoặc ngừng đến mức người bệnh có biểu hiện giống tắc ruột nhưng lại không tìm thấy vật cản thực thể. Đây là tình trạng hiếm và không nên bị nhầm với táo bón thông thường.

Dấu hiệu ruột vận chuyển chậm

Biểu hiện phụ thuộc vị trí và mức độ giảm vận động. Một số dấu hiệu tiến triển từ từ, trong khi những tình trạng nặng có thể gây chướng và nôn rõ.

Đi ngoài thưa hơn

Khi phân di chuyển chậm qua đại tràng, người bệnh có thể giảm số lần đại tiện. Phân cũng dễ trở nên khô, cứng hoặc thành từng cục. Nhưng không phải mọi trường hợp đi ngoài ít đều do giảm nhu động ruột. Rối loạn cơ sàn chậu có thể khiến phân khó thoát ra dù quá trình vận chuyển trong đại tràng không nhất thiết quá chậm.

Đầy và chướng bụng

Nếu khí và các chất trong ruột di chuyển chậm, người bệnh có thể cảm thấy bụng căng, đầy sau ăn hoặc phải mất nhiều thời gian mới thấy nhẹ bụng. Trong giả tắc ruột, các triệu chứng có thể gồm đau bụng, chướng, cảm giác quá no sau bữa ăn, buồn nôn, nôn, táo bón hoặc đôi khi tiêu chảy.

Điều này cho thấy chướng bụng không chỉ xảy ra ở người táo bón. Mức độ chướng và các triệu chứng kèm theo mới quyết định tình trạng có cần được đánh giá khẩn cấp hay không.

No lâu và buồn nôn

Nếu vận động chậm nằm nhiều ở dạ dày, biểu hiện lại thiên về nhanh no, no kéo dài, buồn nôn và nôn. Đây là những triệu chứng thường gặp trong liệt dạ dày.

no lâu, hơi buồn nôn là dấu hiệu nhu động ruột chậm dễ gặp
Biểu hiện buồn nôn cũng dễ nhận thấy khi hoạt động nhu động ruột giảm

Ít trung tiện kèm nôn

Chướng bụng tăng, nôn, đau và không thể đi ngoài hoặc trung tiện có thể xuất hiện khi ruột gần như ngừng vận động hoặc có tắc nghẽn cơ học. Giả tắc đại tràng cấp có thể gây không thể thải phân hoặc khí. Trong khi đó, tắc ruột thực sự có một vật cản cần được phân biệt bằng khám và xét nghiệm hình ảnh.

Tại sao hoạt động ruột lại chậm?

Hoạt động ruột chịu ảnh hưởng của thuốc, bệnh nền, phẫu thuật và cả những thay đổi trong sinh hoạt. Vì vậy, tìm yếu tố xuất hiện cùng thời điểm triệu chứng bắt đầu rất quan trọng. Dưới đây là một số nguyên do:

Thuốc sử dụng

Thuốc giảm đau opioid có thể làm chậm vận động đường tiêu hóa. Thuốc kháng cholinergic và một số thuốc khác cũng có khả năng gây hoặc làm nặng tình trạng táo bón. Ngoài ra, một số thuốc chống trầm cảm, thuốc chẹn kênh canxi và bổ sung sắt trong nhóm có thể khiến táo bón nặng hơn.

Ở dạ dày, opioid và một số thuốc tác động lên hệ thần kinh cũng có thể làm chậm quá trình làm rỗng và tạo biểu hiện giống liệt dạ dày.

Sau phẫu thuật

Liệt ruột có thể xuất hiện sau phẫu thuật ổ bụng. Đây là nguyên nhân thường gặp, đặc biệt khi ruột được thao tác trong quá trình mổ. Hoạt động của đại tràng có thể hồi phục chậm hơn so với ruột non.

Do đó, người mới phẫu thuật có bụng chướng, buồn nôn hoặc chưa trung tiện sẽ được theo dõi khác với người táo bón thông thường tại nhà.

Bệnh thần kinh và chuyển hóa

Đái tháo đường có thể gây tổn thương các dây thần kinh điều khiển vận động dạ dày. Parkinson, suy giáp và một số bệnh tự miễn hoặc thần kinh cũng có thể liên quan đến rối loạn vận động đường tiêu hóa.

Ruột hoạt động chậm cũng do một số bệnh lý thần kinh
Người mắc đái tháo đường cũng ảnh hưởng đến hoạt động nhu động ruột

Giảm nhu động ruột lúc nào cũng gây táo bón?

Táo bón là biểu hiện như người bệnh đi ngoài ít, phân cứng, khó đại tiện hoặc cảm giác không hết. Trong khi đó, nhu động ruột co bóp chậm là một trong nhiều cơ chế có thể dẫn tới táo bón.

  • Có người bị táo bón vì phân di chuyển rất chậm qua đại tràng.
  • Nhưng cũng có người có tốc độ vận chuyển tương đối bình thường mà vẫn khó đi ngoài vì cơ sàn chậu không phối hợp phù hợp.

Nếu nghi ngờ vấn đề nằm ở khâu tống phân, đo áp lực hậu môn – trực tràng, nghiệm pháp tống bóng hoặc chụp quá trình đại tiện có thể được cân nhắc.

Ngược lại, khi bụng chướng nhiều, nôn và không trung tiện, trước hết phải loại trừ tắc ruột. Với giả tắc ruột, quá trình chẩn đoán cũng cần sử dụng các xét nghiệm để bảo đảm không có vật cản thực thể.

Làm gì khi ruột co bóp chậm?

Nếu chỉ táo bón nhẹ, vẫn trung tiện bình thường, không nôn và không có đau bụng liên tục, một số thay đổi trong sinh hoạt có thể hỗ trợ việc đi ngoài.

Người mắc táo bón tăng cường chất xơ qua rau củ hàng ngày
Tăng chất xơ giúp cải thiện tình trạng táo bón, giúp làm mền phân
  • Tăng chất xơ: Chất xơ từ rau, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt giúp tăng khối lượng phân. Người trưởng thành thường cần khoảng 22–34 g chất xơ mỗi ngày tùy tuổi và giới tính, đồng thời nên tăng từ từ để hạn chế đầy hơi.
  • Uống đủ nước: Nhu cầu nước khác nhau ở từng người, đặc biệt với người mắc bệnh tim hoặc thận nên không có một lượng cố định phù hợp cho tất cả.
  • Vận động thường xuyên: Duy trì thời gian đi vệ sinh tương đối ổn định cũng hữu ích với táo bón thông thường.

Mong rằng quá bài viết hôm nay về giảm nhu động ruột, người đọc có thêm được nhiều thông tin hơn nữa. Giảm nhu động ruột mô tả sự vận chuyển trong đường tiêu hóa chậm đi và có thể xuất hiện ở nhiều mức độ khác nhau. Một số trường hợp chỉ biểu hiện bằng táo bón, nhưng những trường hợp khác có thể liên quan đến dạ dày làm rỗng chậm, liệt ruột hoặc giả tắc ruột.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *